Η τροφή είναι το καύσιμο που χρειάζεται ο οργανισμός μας για να λειτουργήσει. Παράλληλα, όμως, για τους περισσότερους ανθρώπους, το φαγητό αποτελεί και μια σημαντική απόλαυση. Είναι ένας τρόπος να φροντίσουμε τους αγαπημένους μας, μια μορφή επικοινωνίας όταν καθόμαστε όλοι μαζί στο ίδιο τραπέζι, αλλά και αναπόσπαστο στοιχείο της φιλοξενίας.

Υπάρχουν περιπτώσεις, όμως, που το φαγητό φτάνει να γίνει εμμονή, με το άτομο να ασχολείται υπερβολικά πολύ με το τι και πόσο θα φάει, όπως και με το σωματικό του βάρος. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα να καταφεύγει σε ακραίες συμπεριφορές που είναι επικίνδυνες τόσο για τη σωματική όσο και την ψυχική του υγεία. Σε αυτές τις περιπτώσεις, λοιπόν, μιλάμε για διαταραχές πρόσληψης τροφής. Οι πιο συνηθισμένες διαταραχές πρόσληψης τροφής είναι η ψυχογενής ανορεξία, η ψυχογενής βουλιμία και η επεισοδιακή υπερφαγία.

Τι ακριβώς είναι οι διαταραχές πρόσληψης τροφής;

Ψυχογενής ανορεξία

Στην ψυχογενή («νευρική») ανορεξία το άτομο έχει μια διαστρεβλωμένη εικόνα για το βάρος και το σώμα του. Ενώ, δηλαδή, είναι αδύνατο (συνήθως μετά από μια εξαντλητική δίαιτα), επιμένει ότι χρειάζεται να χάσει και μερικά κιλά ακόμα, και περιορίζει, συνεχώς, τη λήψη τροφής. Το βάρος του γίνεται εμμονή. Ασχολείται υπερβολικά με το τι τρώει, με τη μέτρηση των θερμίδων και αποστρέφεται και κάθε τι παχυντικό.

Όλη αυτή η συμπεριφορά οδηγεί σε επικίνδυνη απώλεια βάρους (περίπου κάτω από 15% του φυσιολογικού), με αποτέλεσμα να δημιουργούνται προβλήματα στη λειτουργία ζωτικών οργάνων, διακοπή της εμμηνορρυσίας, ενώ δεν είναι λίγες οι περιπτώσεις που οδηγεί ακόμα και στον θάνατο. Η ψυχογενής ανορεξία, στη συντριπτική πλειοψηφία των περιπτώσεων, εμφανίζεται σε γυναίκες και, κυρίως, έφηβες ή νεαρές ενήλικες.

Ψυχογενής βουλιμία

Στην ψυχογενή βουλιμία, από την άλλη πλευρά, υπάρχουν επαναλαμβανόμενα επεισόδια όπου το άτομο «καταβροχθίζει» σε σύντομο χρονικό διάστημα μεγάλες ποσότητες φαγητού, συνήθως πλούσιες σε θερμίδες (π.χ. σοκολάτες, πατατάκια, μπισκότα κ.τ.λ.). Κατά τη διάρκεια του επεισοδίου το άτομο νιώθει ότι χάνει τον έλεγχο του πόσο τρώει.

Αμέσως μετά, επειδή αισθάνεται δυσφορία από τη μεγάλη ποσότητα που κατανάλωσε ή ενοχές γι’ αυτή του τη συμπεριφορά, προσπαθεί να την αντισταθμίσει με μια σειρά άλλων συμπεριφορών, όπως την πρόκληση εμετού, την υπερβολική άσκηση ή τη χρήση διουρητικών ή καθαρτικών φαρμάκων. Κατά κανόνα, μάλιστα, προσπαθεί να κρατήσει κρυφές αυτές τις ενέργειες από τους γύρω του, ενώ το βάρος του παραμένει, συνήθως, στα ευρέως φυσιολογικά όρια.

Η ψυχογενής βουλιμία εμφανίζεται συχνότερα σε σχέση με την ψυχογενή ανορεξία, αλλά και εδώ τα ποσοστά είναι πολύ μεγαλύτερα στις γυναίκες, κυρίως σε νεαρές ενήλικες.

Επεισοδιακή υπερφαγία

Τα τελευταία χρόνια έχει προστεθεί και μια ακόμη διαγνωστική κατηγορία σε ό,τι αφορά τις διαταραχές πρόσληψης τροφής η λεγόμενη επεισοδιακή υπερφαγία. Στην ουσία μοιάζει με την ψυχογενή βουλιμία με τη διαφορά ότι δεν υπάρχουν οι αντισταθμιστικές συμπεριφορές (εμετοί, καθαρτικά κτλ.) μετά το επεισόδιο, αλλά μόνο ντροπή για την ποσότητα του φαγητού που καταναλώθηκε, καταθλιπτικό συναίσθημα, αηδία για τον εαυτό και ενοχή.

Επειδή, όμως, αυτό είναι κάτι που στους περισσότερους ανθρώπους συμβαίνει σε κάποιες φάσεις της ζωής τους, για να μπει η συγκεκριμένη διάγνωση, προϋπόθεση είναι να συμβαίνουν τέτοια επεισόδια κατά μέσο όρο 1 φορά την εβδομάδα για διάστημα, τουλάχιστον, 3 μηνών.

Αίτια

Και στις τρεις παραπάνω περιπτώσεις, η εμφάνιση αυτών των ακραίων συμπεριφορών σε σχέση με το φαγητό, συνήθως συνδέεται με μια σειρά άλλων δυσκολιών που το άτομο αντιμετωπίζει. Μπορεί, δηλαδή, να συνδέεται με χαμηλή αυτοεκτίμηση, δυσκολία στην έκφραση των συναισθημάτων, προβλήματα στις διαπροσωπικές σχέσεις και στην οικογένεια ή τραυματικά γεγονότα (όπως π.χ. σεξουαλική κακοποίηση, ιστορικό χλευασμού λόγω σωματικού βάρους κ.τ.λ.).

Επίσης, συχνά αυτές οι συμπεριφορές συνδέονται με μια προσπάθεια του ατόμου να νιώσει ότι έχει τον έλεγχο της ζωής του, όπως και με την προσπάθειά του να διαχειριστεί κάποια οδυνηρά συναισθήματα που βιώνει. Αρκετά συχνά, πάντως, οι διαταραχές διατροφής ξεκινούν σαν μια απλή δίαιτα αλλά καταλήγουν σαν μια μορφή εξάρτησης, επηρεάζοντας, τόσο τη σωματική όσο και την ψυχική υγεία του ατόμου.

Εξίσου σημαντικός, όμως, στην εμφάνιση των διατροφικών διαταραχών είναι και ο ρόλος του ευρύτερου κοινωνικού περιβάλλοντος με τα πρότυπα που αυτό προβάλλει. Η επικράτηση, δηλαδή, ενός στενού ορισμού για την ομορφιά, που περιλαμβάνει αποκλειστικά και μόνο άτομα συγκεκριμένου σωματικού βάρους καθώς και η αξιολόγηση των ατόμων, κυρίως βάσει της εξωτερικής τους εμφάνισης και όχι βάσει των αξιών και των δυνατοτήτων τους, συμβάλλουν στην εκδήλωση τέτοιου είδους συμπτωμάτων.

Ζούμε, άλλωστε, σε μία εποχή που κυριαρχούν τα πρότυπα της ισχνότητας μέσω των πρακτορείων μόδας και με μια show biz που προσδίδει υπέρμετρη αξία στην απόκτηση του «τέλειου σώματος».

Μάλιστα, σήμερα δε λείπουν ακόμα και φαινόμενα ακραίας εκθείασης της ισχνότητας, όπως για παράδειγμα, το φαινόμενο των θιασωτών της ανορεξίας π.χ. η Eugenia Cooney, μια εμφανώς λιποβαρής νεαρή κοπέλα που μέσα από το κανάλι της στο YouΤube υπερθεματίζει για το χαμηλό της σωματικό βάρος. Αυτή η κοπέλα έχει περίπου 1,5 εκατομμύριο εγγεγραμμένους στο κανάλι της!

Δεν είναι δύσκολο, λοιπόν, να σκεφτεί κανείς τι είδους επιρροή έχουν όλα αυτά για τα νεαρά κορίτσια, καθώς προάγεται ως μόδα ένα ανθυγιεινό γυναικείο πρότυπο που μπορεί να οδηγήσει ακόμα και στον θάνατο.

Αντιμετώπιση

Η μεγαλύτερη δυσκολία που υπάρχει στην αντιμετώπιση των διαταραχών πρόσληψης τροφής (όπως και στις εξαρτήσεις) είναι ότι, συνήθως, το ίδιο το άτομο δεν αναγνωρίζει και δεν παραδέχεται το πρόβλημα που υπάρχει καθώς και τη σοβαρότητά του. Γι’ αυτό και είναι ιδιαίτερα σημαντική η στάση του οικογενειακού και φιλικού περιβάλλοντος.

Αν παρατηρήσουμε, δηλαδή, τέτοιου είδους συμπτώματα σε κάποιον δικό μας, χρειάζεται να του μιλήσουμε κατ’ ιδίαν και να μοιραστούμε μαζί του τους προβληματισμούς μας. Να του εξηγήσουμε ποιες συγκεκριμένες συμπεριφορές του έχουμε παρατηρήσει και μας ανησυχούν και να τον ενθαρρύνουμε -χωρίς, όμως, να τον πιέσουμε, τουλάχιστον αρχικά- να συνεργαστεί με κάποιον ειδικό ψυχικής υγείας, ώστε να βοηθηθεί.

Φυσικά, έχει μεγάλη σημασία ο τρόπος που θα προσπαθήσουμε να το κάνουμε. Να προσέξουμε, δηλαδή, να μην έρθουμε σε αντιπαράθεση μαζί του, να αποφύγουμε τα κηρύγματα και τα αρνητικά σχόλια για την εμφάνισή του, και μιλώντας, πάντοτε με σεβασμό, να του εξηγήσουμε ότι νοιαζόμαστε και ότι του μιλάμε γι’ αυτό το θέμα από αγάπη και ενδιαφέρον.

Θεραπευτική παρέμβαση

Σε ό,τι αφορά τη θεραπευτική παρέμβαση, πάντως, των διαταραχών πρόσληψης τροφής, αυτή, συνήθως, απαιτεί τη συνεργασία διαφορετικών ειδικοτήτων (ψυχολόγου, διατροφολόγου ή ψυχιάτρου) ανάλογα πάντα με την περίπτωση και τη σοβαρότητα των συμπτωμάτων. Σε κάποιες πιο ακραίες περιπτώσεις, μάλιστα, όταν κινδυνεύει άμεσα η υγεία του ατόμου, συνιστάται ακόμα και ακούσια εισαγωγή σε νοσοκομείο για κάποιο διάστημα, σε εξειδικευμένη μονάδα.

Το κομμάτι της ψυχοθεραπευτικής αντιμετώπισης, βέβαια, περιλαμβάνει το να δουλευτούν οι γενικότερες δυσκολίες που αντιμετωπίζει το άτομο στη ζωή του, και οι οποίες συνδέονται με την εμφάνιση του προβλήματος. Συνήθως, δηλαδή, παράλληλα με τα διατροφικά προβλήματα, συνυπάρχουν και άλλα προβλήματα, όπως π.χ. κατάθλιψη, αγχώδεις διαταραχές, διαπροσωπικά προβλήματα ή χρήση ουσιών. Φυσικά, σε όλες τις περιπτώσεις η υποστήριξη από το οικογενειακό και φιλικό περιβάλλον είναι πολύ σημαντική, με απαραίτητη, στις περιπτώσεις των εφήβων, τη συνεργασία με τους γονείς.

Πέρα, όμως, από τις παρεμβάσεις που γίνονται, στους ανθρώπους που εκδηλώνουν διαταραχές πρόσληψης τροφής, μεμονωμένα σε ατομικό επίπεδο, απαιτούνται και παρεμβάσεις σε κοινωνικό και θεσμικό επίπεδο, προκειμένου να προβάλλονται πιο υγιή κοινωνικά πρότυπα.

Ήδη σε διάφορες χώρες, όπως το Ισραήλ και η Γαλλία, έχουν ξεκινήσει προσπάθειες προς αυτή την κατεύθυνση. Έχουν θεσπίσει νόμους με τους οποίους απαγορεύεται, για παράδειγμα, να ανεβαίνουν στις πασαρέλες μοντέλα που είναι ελλιποβαρή, σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (που έχουν, δηλαδή, δείκτη μάζας σώματος κάτω από το φυσιολογικό όριο), προκειμένου να σταματήσει η αναπαραγωγή αυτού του ανθυγιεινού προτύπου.

Επιπλέον, στη Γαλλία όλες οι φωτογραφίες που δημοσιεύονται σε έντυπα και διαδίκτυο, πρέπει να φέρουν την επισήμανση «επεξεργασμένες», εφόσον έχουν υποστεί επεξεργασία σε υπολογιστή, αλλάζοντας τα χαρακτηριστικά των μοντέλων. Βάζουν φρένο, δηλαδή, σε μία πρακτική που έβαζε τους υπόλοιπους ανθρώπους στη διαδικασία να προσπαθούν κι εκείνοι να επιτύχουν για το σώμα τους κάτι που, στην ουσία, είναι μη πραγματικό.

Η καλύτερη θωράκιση, πάντως, απέναντι στις διαταραχές πρόσληψης τροφής, όπως και στις περισσότερες ψυχικές διαταραχές, είναι να μάθουμε να αγαπάμε και να φροντίζουμε τον εαυτό μας.

Να αναγνωρίζουμε τα θετικά μας στοιχεία, να εκφράζουμε τα συναισθήματά μας, και να μην ξεχνάμε να «φορτίζουμε» τον οργανισμό μας, ικανοποιώντας κάποιες βασικές του ανάγκες για ξεκούραση, ισορροπημένη διατροφή και χαλάρωση. Άλλωστε, αν δε σεβόμαστε και δεν αγαπάμε εμείς οι ίδιοι τον εαυτό μας, πώς μπορούμε να περιμένουμε να το κάνουν οι άλλοι σε μας;

Διάβασε επίσης: Συναισθηματική υπερφαγία: μία διατροφική διαταραχή που ευνοεί την εκδήλωση body shaming

The post Διαταραχές Πρόσληψης Τροφής (Ανορεξία, Βουλιμία, Υπερφαγία) appeared first on Miss or Madam.

Συνήθως, αναρωτιόμαστε σε γένος θηλυκό, γιατί αυτό είναι το φύλο που πλήττει περισσότερο η ψυχική διαταραχή της νευρογενούς ανορεξίας.

Αυτό ίσως που δεν γνωρίζουμε είναι πως και άντρες και έφηβα αγόρια πέφτουν στα δίχτυα της και υποφέρουν. Υποσιτίζονται στο βωμό μιας άριστης σωματικής εικόνας που τελικά δεν φτάνουν ποτέ!

Ο φόβος της παχυσαρκίας, του λίπους στην κοιλιά και στους γοφούς τους συνοδεύει πάντα, κρυμμένος πίσω από τις περισσότερες σκέψεις της ημέρας. Όλες οι δραστηριότητες με έναν τρόπο συνδέονται με το φαγητό, το βάρος, την εικόνα του σώματος.

Η ζυγαριά, απαραίτητο εργαλείο σε καθημερινή βάση, μετράει την ανακούφιση και την απόγνωση σε γραμμάρια και μεταφράζεται σε προσωπική νίκη ή ήττα.

Νευρογενής ανορεξία ή απλώς απώλεια όρεξης;

Δεν είναι κάθε απώλεια όρεξης παθολογική και δεν χρειάζεται πάντοτε να ανησυχούμε για αυτό το σύμπτωμα, ούτε για την επακόλουθη απώλεια βάρους.

Για να μιλήσουμε για τη νευρική ανορεξία θα πρέπει να δώσουμε καταφατική απάντηση στα εξής ερωτήματα:

• Βλέπει την εικόνα του/ της στον καθρέφτη πιο παχουλό από ό,τι είναι και η διάθεσή του/ της επηρεάζεται πολύ από αυτό;
• Μιλάει με άγχος για το αν πήρε κιλά ή για το τι να κάνει για να μην πάρει ή να χάσει ενώ είναι αρκετά αδύνατος/η;
• Ελέγχει πολύ την ποσότητα του φαγητού;
• Ζυγίζει και μετράει τα γραμμάρια;
• Συνήθως αφαιρεί από τη μερίδα του/ της;
• Αποφεύγει τροφές λιπαρές και με αρκετές θερμίδες π.χ. γλυκά;
• Χάνει γεύματα και αποφεύγει κοινωνικές συνθήκες που περιέχουν φαγητό;

Αν οι απαντήσεις σε αυτά τα ερωτήματα είναι καταφατικές τότε χρειάζεται να το διερευνήσουμε περισσότερο, ζητώντας τη βοήθεια κάποιου ειδικού τόσο διατροφολόγου όσο και ψυχολόγου ή ψυχιάτρου ψυχοθεραπευτή.

Πώς συμβάλλει η σύγχρονη δυτική κοινωνία:

Προϊόντα καλλωπισμού που κρατούν γυναίκες και άντρες νέους.
Διαφημίσεις εξαιρετικών προγραμμάτων που αφαιρούν χρόνια αλλά και βάρος από τους ανθρώπους.

Περιοδικά που δείχνουν γυναίκες πολύ αδύνατες και άντρες γυμνασμένους, χωρίς ίχνος λιπώδους ιστού στην κοιλιά και σε άλλα σημεία του σώματος.
Ποικίλες διατροφές για γρήγορα αποτελέσματα και για σώμα ισχνό, χωρίς καμπύλες, σχεδόν εφηβικό.

Δεν θα μπορούσαμε να μην σχολιάσουμε τη σημασία που δίνουν τα σύγχρονα δυτικά πρότυπα στη νεότητα, στην ομορφιά, στην εικόνα και στο σχήμα του σώματος.

Συχνά θύματα οι έφηβοι, που στην προσπάθειά τους να μεγαλώσουν, να διερευνήσουν τον εαυτό τους, την ταυτότητα και τη σεξουαλικότητά τους ωθούνται σε συμπεριφορές επικίνδυνες. Στόχος τους είναι να γίνουν αυτοί που ονειρεύονται, όμορφοι, πετυχημένοι, επιθυμητοί.

Τα πρότυπα, ωστόσο, δουλεύουν και με άλλες ηλικίες, εισάγουν τα δικά τους δεδομένα για το πώς πρέπει να είναι οι άνθρωποι για να είναι αποδεκτοί. Πολλές φορές δηλώνουν με πλάγιους τρόπους πως οι πολύ αδύνατοι είναι πιο ωραίοι.

Πόσοι αλήθεια από εμάς μπορούμε να μείνουμε αλώβητοι από τις επιθυμητές εικόνες του σώματος και του προσώπου και πόσοι θα φτάσουμε να αρρωστήσουμε από ένα ψυχογενές νόσημα;

Ποιοι τελικά είναι υποψήφια θύματα της νευρογενούς ανορεξίας;

Εδώ οι ειδικοί έρχονται να μας μιλήσουν για το ψυχολογικό προφίλ των ανθρώπων που είναι πιθανό να νοσήσουν. Αυτό φυσικά δεν σημαίνει πως όποιος διαθέτει αυτά τα χαρακτηριστικά προσωπικότητας κινδυνεύει.
Οι αιτίες είναι πολυπαραγοντικές και συμβάλλουν τόσο γενετικοί, βιολογικοί, περιβαλλοντικοί όσο και ιδιοσυγκρασιακοί παράγοντες.

Tα άτομα που πάσχουν από ανορεξία έχουν συνήθως το χαρακτηριστικό της τελειομανίας.

Αυτό σημαίνει πως κυνηγούν υψηλές επιδόσεις και θέτουν υψηλούς στόχους. Καταβάλλουν μεγάλη προσπάθεια για να τους επιτύχουν, δίνουν μεγάλη βαρύτητα στις αποτυχίες και στα λάθη τους και πολλές φορές υποβιβάζουν τη σημασία των κατορθωμάτων τους.

Ένα άλλο στοιχείο είναι η αγάπη τους για τον έλεγχο, τόσο της συμπεριφοράς τους, ώστε να είναι τέλεια και να μην μπορεί κανείς να ασκήσει κριτική σ’ αυτήν, όσο και για τη σωματική τους εικόνα. Έντονο άγχος συνοδεύει τις προσπάθειές τους για επιτυχία και, συνήθως, παρατηρούμε και αρκετά προβλήματα στις σχέσεις τους.

Πολλές φορές στην παιδική ή εφηβική ηλικία των πολύ αδύνατων ανθρώπων συναντάμε μία μεγάλη απώλεια βάρους, η οποία αναγνωρίστηκε ως επιτυχία και επιβραβεύτηκε από τον κοινωνικό περίγυρο και την οικογένεια.

Πώς μπορούμε να προστατεύσουμε τα παιδιά και τους εφήβους από την νευρογενή ανορεξία ;

Επικεντρωνόμαστε σε αυτές τις ηλικίες, καθώς είναι οι συνήθεις στόχοι των διατροφικών διαταραχών ακόμα και αν τα συμπτώματα εμφανιστούν σε μεγαλύτερη ηλικία.
Ως γονείς ή απλά ενήλικοι που συναναστρεφόμαστε παιδιά είναι σημαντικό να στρέφουμε την προσοχή μας περισσότερο σε ποιότητες ψυχικές, πνευματικές και λιγότερο στην εικόνα.

Να συμπεριφερόμαστε στα παιδιά και στους εφήβους με αποδοχή γι’ αυτό που είναι και να μην ασκούμε κριτική στο πώς φαίνονται.

Οι συζητήσεις, επίσης, γύρω από τη διατροφή και το σωματικό βάρος χρειάζεται να στοχεύουν στην υγεία και σε έναν υγιεινό τρόπο ζωής και όχι στο πώς θα φαίνονται ομορφότεροι ή πιο επιθυμητοί.

Χρειάζεται εδώ να μην ξεχνάμε πως πολλές φορές το ωραίο το ορίζουν τα κοινωνικά πρότυπα και δεν συνδέεται πάντα με αντικειμενικά στοιχεία.
Στον Μεσαίωνα, για παράδειγμα, ήταν όμορφες οι παχουλές, λευκές γυναίκες, γιατί έδειχναν πιο υγιείς και ότι ανήκαν σε υψηλή κοινωνική τάξη.

Τέλος, βοηθήστε τα παιδιά και τους εφήβους να αποδεχτούν και να αγαπήσουν το σώμα τους. Μην παραβιάζετε ποτέ τα σωματικά τους όρια, μάθετέ τους τη σημασία της άσκησης, της ξεκούρασης σε φυσιολογικά πλαίσια και ως βασικούς παράγοντες της υγείας.

Πόσα κιλά είμαι;

Μα δεν χρειάζεται να ξέρω για να είμαι ευτυχής!
Όσο περισσότερο τελικά ασχολούμαστε με το ίδιο το βάρος τόσο περισσότερες πιθανότητες έχουμε να αυξήσουμε το άγχος, τον θυμό προς τον εαυτό μας, την απογοήτευση και τη θλίψη μας.

Απαλλαγείτε από τον βραχνά της ζυγαριάς!

Αντικαταστήστε το συχνό ζύγισμα με μία πιο ευχάριστη δραστηριότητα που θα σας κάνει να νιώσετε καλύτερα με τον εαυτό σας και πιο ευτυχισμένοι.

Χρησιμοποιήστε τη σκέψη πως το χαμηλό σωματικό βάρος δεν συνδέεται πάντα με καλύτερη υγεία, ούτε με καλύτερες σχέσεις, ούτε με μεγαλύτερες επιτυχίες.

Δώστε βαρύτητα σε όσα σας ευχαριστούν και στους ανθρώπους που σας περιβάλλουν. Ίσως εκεί να βρίσκεται το κλειδί μιας πιο επιτυχημένης και ευτυχισμένης ζωής.

Photo 1: Ισμήνη Κουτσοχιόνη
Photo 1 by https://dadoudis.com/
Photo 2 by photosforyou

The post Με βλέπεις χοντρή μα είμαι αδύνατη; Ονομάζομαι νευρογενής ανορεξία appeared first on Miss or Madam.