Οι βασικοί τομείς στους οποίους επικεντρώνεται η εργοθεραπεία, είναι :

• Δραστηριότητες Καθημερινής Ζωής όπως η σίτιση, η αυτοεξυπηρέτηση-αυτοφροντίδα και το παιχνίδι.
• Παραγωγικότητα και συμμετοχή στο σχολικό πλαίσιο και στις εκπαιδευτικές διαδικασίες.
• Την κοινωνική συμμετοχή και αλληλεπίδραση.
• Τις αισθητηριακές δεξιότητες, την νευρομυϊκή εξέλιξη και τις κινητικές δεξιότητες του ατόμου.

Βασικό εργαλείο της εργοθεραπείας είναι το παιχνίδι και η στοχοκατευθυνόμενη δραστηριότητα. Τροποποιεί, προσαρμόζει το περιβάλλον και τη δραστηριότητα, έτσι ώστε να αποκατασταθεί η μέγιστη δυνατή λειτουργικότητα και συμμετοχή του ατόμου σε όλους τους τομείς της καθημερινής ζωής του.

Οι εργοθεραπευτές επιτυγχάνουν αυτό το αποτέλεσμα βοηθώντας τους ανθρώπους να κάνουν πράγματα που θα ενισχύσουν την ικανότητα συμμετοχής τους ή θα μετατρέψουν το περιβάλλον για την καλύτερη υποστήριξη της συμμετοχής τους.

Ο βασικός ρόλος του εργοθεραπευτή είναι να αξιολογεί σωστά τις δυνατότητες και τις αδυναμίες του ατόμου στις Δραστηριότητες της Καθημερινής Ζωής (ΔΚΖ), να σχεδιάζει ένα εξατομικευμένο πρόγραμμα και να παρεμβαίνει θεραπευτικά με μία ολιστική προσέγγιση.

Αρχικά, συλλέγει πληροφορίες σχετικές με το ιστορικό του ατόμου μέσω της συνέντευξης με τους φροντιστές και, στη συνέχεια, μέσω της παρατήρησης, των εργαλείων αξιολόγησης, των δοκιμών (σταθμευμένα και μη). Αξιολογεί τις δυνατότητες και δυσκολίες του ατόμου με σκοπό να θέσει αξιόλογους, πραγματοποιήσιμους βραχυπρόθεσμους και μακροπρόθεσμους στόχους.

Στη συνέχεια, σχεδιάζει ένα εξατομικευμένο πρόγραμμα που περιλαμβάνει ασκήσεις και δραστηριότητες με σκοπό την ενίσχυση των δεξιοτήτων (αυτοεξυπηρέτηση, κινητικότητα, κοινωνική, γραφοκινητική, γνώσεις).

Τέλος, κρίθηκε σημαντική η επανεξέταση, ανά τακτά χρονικά διαστήματα, καθώς καταγράφεται η εξέλιξη της παρέμβασης, εκτιμάται η προσέγγιση που χρησιμοποιήθηκε και ανακατανεμήθηκαν οι στόχοι.

Η εργοθεραπεία μπορεί να βοηθήσει με πολλούς τρόπους τα παιδιά, έναν βασικό τομέα που βοηθά και στην απόδοση του σχολείου είναι η σωστή στάση του σώματος.

Σωστή στάση σώματος κατά τη γραφή

Πολλοί γονείς παρατηρούν ότι το παιδί τους σκύβει πολύ όταν γράφει, ότι το χειρίζεται το χέρι του, ότι γράφει λίγο και έπειτα παρατάει τις εργασίες.

Η διατήρηση της σωστής στάσης του σώματος αποτελεί έναν πολύ σημαντικό παράγοντα στην ανάπτυξη της γραφοκινητικότητας, και είναι εξίσου σημαντικό να εδραιωθεί από τα πρώτα χρόνια της παιδικής εργασίας με τη γραφή.

Έχοντας σωστή στάση σώματος:

• Εδραιώνονται σωστά κινητικά πρότυπα (σωστή θέση του κορμού, του ώμου, του βραχίονα, του καρπού).
• Αυξάνεται η αντοχή κατά τη διάρκεια των εργασιών.
• Βελτιώνει την ταχύτητα γραφής και την εικόνα των γραμμάτων.

Συγκεκριμένα, η ορθή στάση επιτυγχάνεται ως εξής:

• Ευθύγραμμο κορμό που στηρίζεται σε μία καρέκλα με μικρή κλίση προς τα εμπρός.
• Τα πόδια να ακουμπούν το πάτωμα (ή μια επίπεδη επιφάνεια), έτσι ώστε οι αρθρώσεις των ποδιών να βρίσκονται σε καμπύλωση 90μοιρών.
• Το χαρτί να βρίσκεται ελαφρώς δεξιά για τους δεξιόχειρες, και ελαφρώς αριστερά για τους αριστερόχειρες, αντίστοιχα.

Μπορείτε:

-Να χρησιμοποιείτε βοηθήματα, όπως υποπόδια / κιβώτια για να πατάτε καλά τα πόδια, τα μαξιλαράκια κλπ., για να βοηθήσετε το παιδί να διατηρήσει μία εργονομική θέση κατά τη διαδικασία της γραφής.

-Τοποθετήστε μία λούτρινη μπάλα ανάμεσα στο κορμό του παιδιού και στην πλάτη του καθίσματος και ζητήστε από το παιδί να προσέχει να μην πέσει καθώς εκτελεί μια εργασία γραφής

-Να γράψετε / ζωγράψετε μαζί με τον παιδί τους οπτικούς κανόνες για τη σωστή θέση του σώματος κατά τη γραφή.

Μελετία Κολοβού/ εργοθεραπεύτρια, κέντρων Επικοινωνία
Πρώτη δημοσίευση του άρθρου στο: epikoinonia.net

Διάβασε επίσης: Εργοθεραπεία, Λογοθεραπεία, Ειδική Διαπαιδαγώγηση

Λογοθεραπεία: πότε είναι απαραίτητη και πώς μπορεί να βοηθήσει το παιδί

The post Εργοθεραπεία και σωστή στάση σώματος appeared first on Miss or Madam.

Ιστορική αναδρομή

H θεωρία της Αισθητηριακής Ολοκλήρωσης αναπτύχθηκε από την Αμερικανίδα εργοθεραπεύτρια και ψυχολόγο Jean Ayres στη δεκαετία του 1960. Η Ayres ενδιαφερόταν να εξηγήσει τον τρόπο με τον οποίο οι δυσκολίες ενός παιδιού στην πρόσληψη και επεξεργασία αισθητηριακών πληροφοριών από το σώμα του και το περιβάλλον σχετίζονται με δυσκολίες στη σχολική απόδοση ή στη συμμετοχή του σε καθημερινές δραστηριότητες.

Βασισμένη σε θεωρίες από τον κλάδο των νευροεπιστημών, ανέπτυξε τη θεωρία της Αισθητηριακής Ολοκλήρωσης, πραγματοποίησε έρευνες και κλινικές δοκιμές και ανέπτυξε μέσα αξιολόγησης και θεραπείας για τις δυσκολίες στην αισθητηριακή ολοκλήρωση.

Τι είναι αισθητηριακή ολοκλήρωση;

Είναι η ικανότητα του κεντρικού νευρικού συστήματος να οργανώνει και να επεξεργάζεται τις πληροφορίες που δέχεται από το περιβάλλον και το σώμα, μέσω των αισθήσεων, και να τις χρησιμοποιεί, ώστε να παράγει κατάλληλες αντιδράσεις.

Οι πληροφορίες (ερεθίσματα) που δεχόμαστε κάθε στιγμή από το περιβάλλον, μέσω των αισθήσεών μας, αποτελούν τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε τον κόσμο. Οι αισθητηριακές εμπειρίες θα πρέπει να οργανώνονται και να ερμηνεύονται, έτσι ώστε να αναπτύσσουμε δεξιότητες, να μαθαίνουμε, να συμμετέχουμε σε δραστηριότητες παιχνιδιού, αυτοεξυπηρέτησης, σχολείου και εργασίας.

Έχουμε 8 διαφορετικά αισθητηριακά συστήματα με τα οποία το κεντρικό νευρικό σύστημα δέχεται ερεθίσματα από το περιβάλλον και το σώμα μας:

• Οπτικό: δέχεται ερεθίσματα, μέσω της όρασης, από τα μάτια.
• Ακουστικό: δέχεται ερεθίσματα από τα αυτιά, μέσω της ακοής.
• Γευστικό: δέχεται ερεθίσματα από τους κάλυκες της γλώσσας.
• Οσφρητικό: δέχεται ερεθίσματα από τη μύτη, με την όσφρηση.
• Απτικό: δέχεται ερεθίσματα από το δέρμα, με την αίσθηση της αφής.
• Αιθουσαίο: δίνει πληροφορίες για τη θέση και την κίνηση του κεφαλιού στον χώρο, και την έλξη της βαρύτητας. Οι υποδοχείς του βρίσκονται στο έσω αυτί.
• Ιδιοδεκτικό: με υποδοχείς σε μυς, τένοντες και αρθρώσεις, μας δίνει πληροφορίες για τα μέλη του σώματος, τη θέση και την κίνησή τους. Ελέγχει το ποσό της δύναμης που είναι αναγκαίο να ασκήσουν οι μύες, και μας επιτρέπει να ελέγχουμε τις κινήσεις μας.
• Ενδοδεκτικότητα: είναι η ικανότητα του ανθρώπου να αντιλαμβάνεται την εσωτερική φυσιολογία του, και να είναι ευαίσθητος στα εσωτερικά ερεθίσματα του σώματός του, π.χ. στην αναπνοή, στην πείνα, σε πόνο κ.ο.κ.

Σύμφωνα με τη θεωρία της Αισθητηριακής Ολοκλήρωσης, όλα τα αισθητηριακά συστήματα είναι σημαντικά, αλλά δίνεται έμφαση, κυρίως, στο απτικό, στο αιθουσαίο και στο ιδιοδεκτικό σύστημα. Και αυτό γιατί θεωρούνται αρχέγονα συστήματα (αναπτύσσονται πολύ νωρίς, από την εμβρυική ηλικία) και επηρεάζουν τις ερμηνείες των οπτικών και ακουστικών πληροφοριών.

Διάβασε επίσης: Τι είναι η εργοθεραπεία;

Ποιες είναι οι δυσκολίες στην αισθητηριακή ολοκλήρωση;

Κάθε άνθρωπος επεξεργάζεται τις αισθητηριακές πληροφορίες που δέχεται με διαφορετικό τρόπο. Έτσι, ο καθένας χρειάζεται διαφορετική ποσότητα αισθητηριακού ερεθίσματος, ώστε να αποκριθεί στις απαιτήσεις του περιβάλλοντος και να εκτελέσει, αποτελεσματικά, τις καθημερινές του δραστηριότητες.

Τα παιδιά και οι ενήλικες με δυσκολίες στην αισθητηριακή ολοκλήρωση επεξεργάζονται τα αισθητηριακά εισερχόμενα ερεθίσματα με τρόπους που δεν είναι λειτουργικοί, με αποτέλεσμα να παρεμποδίζεται η καθημερινότητά τους. Για παράδειγμα, ένα παιδί με ευαισθησία στα απτικά ερεθίσματα μπορεί να αποφεύγει να φοράει κάποια ρούχα, να αποφεύγει ή να ενοχλείται από το απαλό άγγιγμα, και να μη θέλει αγκαλιές και χάδια.

Οι δυσκολίες αυτές είναι είτε αμιγείς (Διαταραχή Αισθητηριακής Επεξεργασίας Sensory Processing Disorder) είτε συνοδές δυσκολίες με άλλες παθήσεις (Διαταραχή Αυτιστικού Φάσματος, Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής- Υπερκινητικότητας).
Η Διαταραχή Αισθητηριακής Επεξεργασίας εμφανίζεται σε ποσοστό 5-16% του γενικού πληθυσμού, αλλά τα ποσοστά εμφάνισης αισθητηριακών δυσκολιών αυξάνουν σημαντικά σε παιδιά με προωρότητα, Διαταραχή Αυτιστικού Φάσματος και άλλες αναπτυξιακές διαταραχές.

Η Διαταραχή Αισθητηριακής Επεξεργασίας είναι νευρολογική διαταραχή, με άγνωστη αιτιολογία.

Σε μελέτη του Πανεπιστημίου της California το 2016 www.ucsf.edu διαπιστώθηκε ότι τα παιδιά με Διαταραχή Αισθητηριακής Επεξεργασίας έχουν διαφορές στη δομή του εγκεφάλου, και, συγκεκριμένα, στη λευκή ουσία, σε σχέση με τα παιδιά χωρίς τη διαταραχή.

Η Διαταραχή Αισθητηριακής Επεξεργασίας, παρ’ όλα αυτά, δεν αναγνωρίζεται, επίσημα, ως ξεχωριστή διαταραχή από το Διαγνωστικό και Στατιστικό Εγχειρίδιο των Ψυχικών Διαταραχών (DSM-5). Οι αισθητηριακές δυσκολίες αναγνωρίζονται από το εγχειρίδιο ως διαγνωστικό κριτήριο του Αυτιστικού Φάσματος.

Πολλές έρευνες αλλά και μαρτυρίες των ίδιων των ενηλίκων με αυτισμό αποδεικνύουν ότι επεξεργάζονται με διαφορετικό τρόπο τις αισθητηριακές πληροφορίες από το περιβάλλον, σε σχέση με τους νευροτυπικούς ανθρώπους.

Οι διαταραχές αισθητηριακής επεξεργασίας κατατάσσονται σε τρεις κατηγορίες:

1. Διαταραχή αισθητηριακής ρύθμισης που περιλαμβάνει την αισθητηριακή υπερ-αποκριτικότητα (ευαισθησία), την αισθητηριακή υπο-αποκριτικότητα, και την αισθητηριακή αναζήτηση.
2. Κινητικές διαταραχές με αισθητηριακή βάση, όπως είναι η δυσπραξία και η διαταραχή ισορροπίας.
3. Διαταραχή αισθητηριακής διάκρισης.

Οι συνηθέστερες διαταραχές αισθητηριακής ρύθμισης φαίνονται στην παρακάτω εικόνα:

Αν υπάρχουν ενδείξεις ότι ένα παιδί αντιμετωπίζει κάποια δυσκολία στην αισθητηριακή ολοκλήρωση, πρέπει να αξιολογηθεί από εξειδικευμένο, στην αισθητηριακή ολοκλήρωση, θεραπευτή (εργοθεραπευτή, φυσιοθεραπευτή, λογοθεραπευτή κ.ά.). Η αξιολόγηση πραγματοποιείται με την κλινική παρατήρηση του παιδιού, με δοκιμασίες (Sensory Integration and Praxis Test) και ερωτηματολόγια στους γονείς (Sensory Profile).

Έπειτα από την αξιολόγηση, ο θεραπευτής προχωρά στη σχεδίαση της θεραπευτικής παρέμβασης, με στόχο τη βελτίωση της ικανότητας του παιδιού να αφομοιώνει αισθητηριακές πληροφορίες και να αντιδρά, επιτυχώς, σε αυτές. Κατά τη μέθοδο της αισθητηριακής ολοκλήρωσης, χρησιμοποιείται ειδικός εξοπλισμός, ενώ βασικές αρχές της είναι: οι δραστηριότητες να είναι ευχάριστες, το παιδί να συμμετέχει ενεργά σε αυτές, και να του παρέχουν ακριβώς τη σωστή πρόκληση.

Διάβασε επίσης: Συνέντευξη με τη «Messy Play»

Βιβλιογραφία
Σιάννη, Α. & Κανταρτζή, Σ. (1998) Σημειώσεις Εργοθεραπείας , ΤΕΙ Αθήνας
Ayres, A.J. (1972). Sensory Integration and learning disorders, Los Angeles : Western Psychological Services.
Baloueff ,O. (2003) Sensory Integration Willard & Spackman’s Occupational Therapy, Lippincott Williams & Wilkins.
Blanche, E.I. (2002) Observations Based on Sensory Integration Theory, American Journal of Occupational Therapy, 66(6).

The post Αισθητηριακή ολοκλήρωση και διαταραχές αισθητηριακής επεξεργασίας appeared first on Miss or Madam.

Η εργοθεραπεία είναι η ειδικότητα που βοηθά το άτομο να πετύχει το μέγιστο επίπεδο λειτουργικότητας και ανεξαρτησίας, μέσα από τη θεραπευτική χρήση δραστηριοτήτων.

Το πεδίο ενδιαφέροντος της Παιδιατρικής Εργοθεραπείας είναι η ανάπτυξη, η βελτίωση και η αποκατάσταση της συμμετοχής των παιδιών στα καθημερινά τους έργα, όταν αυτή έχει διαταραχθεί από οποιαδήποτε αιτιολογία (Μοροζίνη, 2007).

Τα έργα αυτά περιλαμβάνουν την αυτοεξυπηρέτηση, το παιχνίδι και την ψυχαγωγία, τη σχολική μελέτη.

>>>Μάθε τα πάντα για την παιδική μόδα στο Maison Marasil. Με δωρεάν μεταφορικά σε όλη την Ελλάδα και εκπτώσεις!

Η εργοθεραπευτική παρέμβαση εφαρμόζεται σε παιδιά:

• με εγκεφαλική παράλυση και άλλες νευρομυϊκές παθήσεις,
• με αναπτυξιακή καθυστέρηση,
• με Διαταραχή Αυτιστικού Φάσματος & Σύνδρομο Asperger,
• με νοητική υστέρηση,
• με Σύνδρομα (Down, Rett, Apert, κ.ά.),
• με Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής με ή χωρίς Υπερκινητικότητα (ΔΕΠ-Υ),
• με αισθητηριακές διαταραχές (μειωμένη όραση, βαρηκοΐα & κώφωση),
• με μαθησιακές δυσκολίες, δυσκολίες γραφής,
• με Διαταραχή Κινητικού Συντονισμού (δυσπραξία),
• με Διαταραχές Αισθητηριακής Ολοκλήρωσης,
• σε βρέφη και νήπια υψηλού κινδύνου.

Ακόμα, όμως, κι αν ένα παιδί δεν έχει διαγνωσθεί με μία από τις παραπάνω διαταραχές, μπορεί να επωφεληθεί από την εργοθεραπευτική παρέμβαση, όταν, για οποιονδήποτε λόγο, παρεμποδίζεται η ομαλή εμπλοκή του σε καθημερινές δραστηριότητες.

Διάβασε επίσης: Παιδικοί φόβοι και φοβίες: Πότε πρέπει να ανησυχήσουμε για όσα φοβάται το παιδί;

Σύμφωνα με τον Αμερικανικό Σύλλογο Εργοθεραπευτών, αν το παιδί παρουσιάζει τρεις ή περισσότερες από τις παρακάτω δυσκολίες, θα πρέπει να ζητήσουμε μία εργοθεραπευτική αξιολόγηση:

1. Δεν παίζει με τα παιχνίδια της ηλικίας του.
2. Δεν έχει φίλους της ηλικίας του, προτιμά να παίζει με μικρότερα ή μεγαλύτερα παιδιά.
3. Δυσκολεύεται να αυτοεξυπηρετηθεί: δεν έχει κατακτήσει τις κατάλληλες (ανάλογα με την ηλικία του) δεξιότητες, ώστε να φάει μόνο του, να βγάλει και να βάλει τα ρούχα και τα παπούτσια, να πάει στην τουαλέτα, να πλυθεί κ.ο.κ.
4. Έχει ελαττωμένο μυϊκό τόνο (μοιάζει αδύναμο).
5. Πέφτει εύκολα κάτω.
6. Δυσκολεύεται να υπολογίσει τη θέση του σώματός του στον χώρο και χτυπάει εύκολα. Δυσκολεύεται να εκτιμήσει τη δύναμή του και σπάει, συχνά, τα παιχνίδια του.
7. Δυσκολεύεται να ζωγραφίσει μέσα σε πλαίσιο, να φτιάξει παζλ, ή να κόψει με το ψαλίδι.
8. Είναι πολύ υπερκινητικό και δεν μπορεί να ησυχάσει.
9. Είναι πολύ ευαίσθητο σε οσμές, γεύσεις, θορύβους ή αγγίγματα.
10. Δεν του αρέσουν οι αγκαλιές, το μπάνιο, το κόψιμο των νυχιών ή το κούρεμα των μαλλιών.
11. Αποφεύγει την παιδική χαρά.
12. Έχει δυσκολίες στον ύπνο.
13. Έχει δυσκολίες στο φαγητό, λερώνεται υπερβολικά ή δεν τρώει κάποιες βασικές τροφές.
14. Δεν μπορεί να συγκεντρωθεί ή συγκεντρώνεται, υπερβολικά, σε μία δραστηριότητα, με αποτέλεσμα να μην μπορεί να συνεχίζει σε άλλη.
15. Δυσκολεύεται να ακολουθήσει προφορικές οδηγίες.
16. Χρειάζεται περισσότερη εξάσκηση από άλλα παιδιά, για να μάθει καινούργια πράγματα.
17. Αντιστρέφει γράμματα και αριθμούς, δεν αφήνει διαστήματα μεταξύ των γραμμάτων και των λέξεων που γράφει.
18. Ο γραφικός του χαρακτήρας είναι πολύ κακός.
19. Κουράζεται εύκολα κατά τη σχολική του εργασία.
20. Έχει μειωμένη αυτοπεποίθηση.

Ο σκοπός του προγράμματος της παιδιατρικής εργοθεραπείας συμπεριλαμβάνει:

Την ανάπτυξη, βελτίωση, διατήρηση των δεξιοτήτων του παιδιού: κινητικές, γνωστικές, αισθητηριακές, ενδοπροσωπικές και κοινωνικές δεξιότητες.

Τη βελτίωση της εκτέλεσης των λειτουργικών ενασχολήσεων του παιδιού: δραστηριότητες καθημερινής ζωής, σχολείο, παιχνίδι και ψυχαγωγία.

Διάβασε επίσης: Διαταραχή προσωπικότητας και παιδική ηλικία

Την παρατήρηση του περιβάλλοντος του παιδιού και την εφαρμογή πιθανών τροποποιήσεων ή προσαρμοστικού εξοπλισμού, ώστε να διευκολυνθεί η ανάπτυξη των κατάλληλων δεξιοτήτων.
Την αύξηση της αυτοεκτίμησης του παιδιού και την προώθηση της θετικής αλληλεπίδρασής του με τους άλλους ανθρώπους.

Τι κάνει ο εργοθεραπευτής;

Ο εργοθεραπευτής, αρχικά, θα αξιολογήσει το επίπεδο λειτουργικότητας του παιδιού. Η αξιολόγηση πραγματοποιείται με την παρατήρηση του παιδιού κατά τη διάρκεια του ελεύθερου παιχνιδιού, δομημένων δραστηριοτήτων ή με τη χρήση σταθμισμένων δοκιμασιών.

Σημαντική είναι η λήψη πληροφοριών από τους γονείς για τις συνήθειες και την καθημερινότητα του παιδιού καθώς και για το ιατρικό και αναπτυξιακό ιστορικό του. Από την αξιολόγηση θα προκύψουν οι στόχοι της εργοθεραπευτικής παρέμβασης και θα σχεδιαστεί η παρέμβαση.

Κατά τη διάρκεια της παρέμβασης ο εργοθεραπευτής επιλέγει τις κατάλληλες δραστηριότητες, που είναι, συνήθως, διαφόρων ειδών παιχνίδια, οργανωμένες δραστηριότητες, ασκήσεις, προγράμματα εκπαίδευσης, χρήση σύγχρονων τεχνολογικών μέσων.

Οι δραστηριότητες αυτές πρέπει να είναι σκόπιμες (να εξυπηρετούν έναν ή περισσότερους στόχους), να προϋποθέτουν τη συμμετοχή και αποδοχή του παιδιού, να είναι ασφαλείς.

Επίσης, να μπορούν να αναλυθούν στα επιμέρους στοιχεία και στις δεξιότητες που απαιτούν και να μπορούν, αν χρειαστεί, να προσαρμοστούν στις δυνατότητες και ανάγκες του κάθε παιδιού.

Πολύ σημαντική για την εργοθεραπευτική παρέμβαση είναι η συνεργασία μεταξύ γονιών και θεραπευτή.

Ο θεραπευτής πρέπει να κατανοεί τη δομή μιας οικογένειας, να αναγνωρίζει τις ανάγκες της, να σέβεται τις πολιτιστικές και προσωπικές αντιλήψεις των μελών της. Προσφέρει στους γονείς ειδικές γνώσεις και τους βοηθάει να κατανοήσουν καλύτερα τις δυσκολίες και τις ικανότητες του παιδιού και προτείνει τρόπους, ώστε να διευκολυνθεί η φροντίδα του παιδιού και η καθημερινότητά του.

Πολλές φορές ο εργοθεραπευτής χρειάζεται να συνεργαστεί και με άλλους επαγγελματίες που προσφέρουν υπηρεσίες στο παιδί και στην οικογένεια, όπως ιατρούς, ψυχολόγους, λογοθεραπευτές, φυσιοθεραπευτές, παιδαγωγούς.

Πηγές:

Case-Smith, J. (2010). Occupational Therapy for Children. Maryland Heights, MO: Mosby/Elsevier.
Crepeau, Cohn, Schell (2003) Willard and Spackman’s Occupational Therapy 10th edition, Lippincott Williams & Wilkins
Αμερικανικός Σύλλογος Εργοθεραπευτών https://www.aota.org
Μοροζίνη,Μ. (2007) Παιδιατρική Εργοθεραπεία: θεωρητικό υπόβαθρο και διαδικασία, Εργοθεραπεία (επίσημο περιοδικό του Συλλόγου Ελλήνων Εργοθεραπευτών) τεύχος 31.
Παγκόσμια ομοσπονδία Εργοθεραπευτών, https://www.wfot.org
Σιάννη Α., Κανταρτζή Σ. (1998) Σημειώσεις Εργοθεραπείας ΤΕΙ Αθήνα

Φωτογραφία από joes-kids.org

The post Γιατί ένα παιδί χρειάζεται εργοθεραπευτική παρέμβαση και πώς θα ωφεληθεί; appeared first on Miss or Madam.

Συχνά, παρερμηνεύεται η έννοιά της, οπότε πριν προχωρήσουμε στους επίσημους ορισμούς της, ας σημειώσουμε τι δεν είναι η εργοθεραπεία: δεν έχει καμία σχέση με την εύρεση εργασίας ή με την ανάθεση έργων, και δεν αποτελεί μέρος της λογοθεραπείας ή της φυσιοθεραπείας.

Η εργοθεραπεία προάγει την υγεία και την ευημερία μέσα από τη χρήση σκόπιμων και στοχοκατευθυνόμενων δραστηριοτήτων.

Οι εργοθεραπευτές χρησιμοποιούν τις δραστηριότητες που επιλέγουν, για να βοηθήσουν το άτομο να αποκτήσει, να διατηρήσει ή να ξανακερδίσει ικανότητες που δεν έχει, που έχουν χαθεί ή έχουν μειωθεί εξαιτίας μιας νόσου, μιας ψυχικής διαταραχής, ενός τραυματισμού, διαταραχών της ανάπτυξης κλπ.

Είναι, λοιπόν, το επάγγελμα που βοηθά το άτομο να κάνει τα πράγματα που θέλει και που πρέπει να κάνει, μέσα από τη θεραπευτική χρήση καθημερινών δραστηριοτήτων – έργων.

Αν και η εργοθεραπεία είναι μία, σχετικά, νέα επιστήμη (το 1917 καθιερώθηκε ο όρος «εργοθεραπεία» στην Αμερική από τον ψυχίατρο Dunton), η θεραπευτική αξία του έργου αναγνωρίστηκε από τα αρχαία χρόνια.

Οι αρχαίοι Αιγύπτιοι χρησιμοποιούσαν δραστηριότητες (παιχνίδια, ψυχαγωγία) για τη θεραπεία ατόμων που έπασχαν από ψυχιατρικές διαταραχές. Στην αρχαία Ελλάδα ο Ιπποκράτης και, αργότερα, ο Ασκληπιός αναγνώρισαν τη σύνδεση σώματος – πνεύματος και συνέστησαν τη σωματική άσκηση σε άτομα με ψυχικές ασθένειες.

Η εργοθεραπεία έχει ως επίκεντρό της τον άνθρωπο και, επομένως, είναι στενά συνδεδεμένη με τις βιολογικές επιστήμες (φυσιολογία, ανατομία, κινησιολογία, παθολογία), την ψυχιατρική και την ψυχολογία καθώς και την κοινωνιολογία.

Σήμερα, οι εργοθεραπευτές δουλεύουν σε διάφορα πλαίσια: σε νοσοκομεία, σχολεία, κέντρα επαγγελματικής εκπαίδευσης και κατάρτισης, κέντρα αποκατάστασης, ψυχιατρικές μονάδες, οίκους ευγηρίας, κέντρα ημέρας, ιδιωτική πρακτική.

Οι κυριότερες εξειδικεύσεις της εργοθεραπείας είναι: η ψυχιατρική εργοθεραπεία, η ορθοπαιδική εργοθεραπεία στην αποκατάσταση, η γηριατρική και η παιδιατρική εργοθεραπεία.

Στόχος της εργοθεραπείας

Ο κύριος στόχος της εργοθεραπείας είναι να διευκολύνει το άτομο, ώστε να πετύχει το μέγιστο επίπεδο λειτουργικότητας και ανεξαρτησίας σε όλους τους τομείς της ζωής του, ενισχύοντας τις δεξιότητες του ατόμου ή προσαρμόζοντας τις δραστηριότητες και το περιβάλλον.

Σύμφωνα με τον Αμερικάνικο Σύλλογο Εργοθεραπείας (AOTA), οι βασικοί τομείς ζωής κάθε ανθρώπου είναι:

• οι δραστηριότητες καθημερινής ζωής : ένδυση, σίτιση, χρήση μπάνιου, χρήση τουαλέτας, προσωπική υγιεινή και περιποίηση κ.ά.
• οι σύνθετες δραστηριότητες καθημερινής ζωής : φροντίδα τρίτων, ανατροφή παιδιών, φροντίδα κατοικίδιων, οδήγηση και μετακίνηση, οικονομική διαχείριση, διαχείριση σπιτιού, διατήρηση της ασφάλειας και αντιμετώπιση έκτακτων αναγκών κ.ά.
• ανάπαυση και ύπνος,
• εκπαίδευση,
• εργασία: ενδιαφέροντα, αναζήτηση απασχόλησης, εργασιακή απόδοση, συνταξιοδότηση, εθελοντισμός,
• παιχνίδι,
  ελεύθερος χρόνος,
• κοινωνική συμμετοχή (στην κοινότητα, στην οικογένεια, με συνομήλικους και φίλους).

Η επίτευξη ενός ικανοποιητικού επιπέδου λειτουργικότητας στους τομείς αυτούς προϋποθέτει την ύπαρξη βασικών δεξιοτήτων, που είναι:

• κινητικές δεξιότητες: αδρή και λεπτή κινητικότητα, αντοχή, μυϊκή δύναμη, συντονισμός,
• αισθητηριακές δεξιότητες: οπτική, απτική και ακουστική αισθητικότητα, κιναίσθηση, ιδιοδεκτικότητα,
• γνωστικές δεξιότητες: μνήμη, συγκέντρωση, προσοχή, κρίση, ταξινόμηση, επίλυση προβλήματος, προσανατολισμός, διαχείριση χρόνου, μάθηση,
• ψυχολογικές δεξιότητες: συναισθήματα, αυτογνωσία, αυτονομία, αυτοέλεγχος, αυτοεκτίμηση, συνήθειες, ενδιαφέροντα,
• κοινωνικές δεξιότητες: επικοινωνία, δυαδική και ομαδική αλληλεπίδραση.

Στάδια εργοθεραπευτικής παρέμβασης

Όπως είδαμε, η εργοθεραπεία μπορεί να παρέχεται σε άτομα με διάφορες δυσκολίες (νευρολογικές, αναπτυξιακές, ψυχιατρικές διαταραχές) και σε όλες τις ηλικίες, από την πρώιμη παρέμβαση σε βρεφική και νηπιακή ηλικία έως τα γηρατειά.

Τα στάδια της εργοθεραπευτικής παρέμβασης είναι κοινά σε κάθε περίπτωση και είναι τα εξής:

Αναλυτικά:

Παραπομπή

Η παραπομπή ενός ατόμου σε υπηρεσίες εργοθεραπείας γίνεται, συνήθως, από ιατρό, ψυχολόγο ή από παιδαγωγό.

Αξιολόγηση

Η εργοθεραπευτική διαδικασία βασίζεται στην αρχική αξιολόγηση και στην επαναξιολόγηση.

Η αξιολόγηση στοχεύει στον εντοπισμό των δυσκολιών και των δυνατοτήτων του ατόμου και στην ανάπτυξη των θεραπευτικών στόχων, ενώ με την επαναξιολόγηση γίνεται καταγραφή των αλλαγών και επαναπροσδιορισμός των στόχων.

Οι εργοθεραπευτές χρησιμοποιούν την παρατήρηση, τη συνέντευξη και σταθμισμένες δοκιμασίες για την αξιολόγηση του ατόμου.

Σχεδιασμός της παρέμβασης

Τα αποτελέσματα της αξιολόγησης αποτελούν τη βάση για τη θέσπιση των βραχυπρόθεσμων και μακροπρόθεσμων στόχων της παρέμβασης.

Παρέμβαση

Οι εργοθεραπευτές χρησιμοποιούν οργανωμένες δραστηριότητες, ασκήσεις σώματος ή ομάδων μυών, προγράμματα εκπαίδευσης, εφαρμογή βοηθημάτων, χρήση σύγχρονων τεχνολογικών μέσων.
Επαναξιολόγηση κι επαναπροσδιορισμός στόχων ή λήξη της παρέμβασης.

Διάβασε επίσης: Δυσλεξία: Πώς επηρεάζει την ταυτότητα και τον χαρακτήρα του παιδιού

The post Τι είναι η εργοθεραπεία; appeared first on Miss or Madam.

Έτσι, από το 2005, εργάζομαι ως εργοθεραπεύτρια για παιδιά στον ιδιωτικό τομέα. Έχω συνεργαστεί με γνωστά κέντρα ειδικών θεραπειών στη Θεσσαλονίκη, και τα τελευταία 5 χρόνια διατηρώ, σε συνεργασία με τρεις λογοθεραπεύτριες, το δικό μας γραφείο στην περιοχή της Καλαμαριάς. Όλα αυτά τα χρόνια παρακολουθώ σεμινάρια σχετικά με το αντικείμενο της εργοθεραπείας αλλά και με την ανάπτυξη των παιδιών.

Η απόκτηση των δικών μου παιδιών υπήρξε ένα από τα σπουδαιότερα “μαθήματα” για εμένα, ως προς την προσωπική μου εξέλιξη αλλά και ως προς την καλύτερη κατανόηση των παιδιών και των γονιών τους.

The post Κρυστάλλη Μαγδαληνή appeared first on Miss or Madam.

Όταν ένα παιδί γεννιέται, τα πράγματα που είναι σημαντικά για τους γονείς τα δύο πρώτα χρόνια εντοπίζονται στην ανάπτυξη της επικοινωνίας και στην εδραίωση του δεσμού της αγάπης. Κάποιες φορές, ωστόσο, αυτό δε συμβαίνει με κάποια παιδιά.

Τότε μιλάμε για μία διάχυτη αναπτυξιακή διαταραχή, μία αποκλίνουσα πορεία της ανάπτυξης του βρέφους ή, όπως είναι γνωστό, για τον αυτισμό.

Αυτισμός: Τι αποκλίνουσες συμπεριφορές εντοπίζονται;

Τα βασικά γνωρίσματα του αυτισμού αναφέρονται στη δυσκολία των ατόμων να επικοινωνήσουν. Δηλαδή, δυσκολεύονται να δείξουν τα συναισθήματά τους, να κατανοήσουν τους άλλους και να αναπτύξουν κοινωνικά δίκτυα.

Συγκεκριμένα, τα άτομα με αυτισμό παρουσιάζουν:

• κοινωνική απομόνωση,
• παθολογική ανάγκη για ομοιότητα,
• αλαλία ή μη επικοινωνιακή ομιλία.

Οι τρεις αυτές συνιστώσες αποτελούν τον βασικό πυρήνα της διαταραχής ο οποίος εκφράζεται με πολλές διαφορετικές συμπεριφορές και διακυμάνσεις. Για τον λόγο αυτό αναφερόμαστε σε «φάσμα».

Πώς, όμως, οι γονείς μπορούν να αντιληφθούν την ύπαρξη του αυτισμού μέσα στην καθημερινότητα και στη ρουτίνα;

Το παιδί παρουσιάζει, από τη βρεφική ως τη νηπιακή ηλικία, διάφορες συμπεριφορές που δείχνουν τη διαφορετικότητα, όπως:

• χαμηλή ή ανεπαρκής βλεμματική επαφή,
• δυσκολίες και διαταραχές στον ύπνο,
• δυσκολίες στην πρόσληψη τροφής κι αδυναμία να δεχτεί συγκεκριμένες τροφές και υφές,
• δεν ανταποκρίνεται στο όνομά του,
• καθυστέρηση στην ανάπτυξη του λόγου ή απουσία προγλωσσικών στοιχείων (βάβισμα, μίμηση κινήσεων, συμμετοχή σε παιχνίδια ρουτίνας),
• μιμητική χρήση του λόγου χωρίς κατανόηση της σημασιολογίας των λέξεων,
• στερεοτυπικές επαναλαμβανόμενες ρυθμικές κινήσεις, όπως κούνημα χεριών, σώματος, ή στατικό πήδημα,
• δυσκολία κατανόησης των αλλαγών στον χώρο ή στις σχέσεις,
• υπερευαισθησία ή υπερευαισθησία στους ήχους,
• άρνηση να εμπλακεί σε ομαδικές δραστηριότητες,
• δυσκολία να αναπτύξει παιχνίδια ρόλων,
• δυσκολίες σε δεξιότητες αυτοεξυπηρέτησης.

Όλα τα παραπάνω δημιουργούν σαφή δυσκολία στη λειτουργικότητα του ατόμου στις καθημερινές ρουτίνες και στην εδραίωση φυσιολογικών προτύπων συμπεριφοράς.

Διάβασε επίσης: Διαταραχή προσωπικότητας και παιδική ηλικία

Παρέμβαση στον αυτισμό

Η αναγνώριση της διαταραχής είναι δύσκολο να πραγματοποιηθεί πριν την ηλικία των δύο ετών, εκτός κι αν υπάρχουν έντονες καθυστερήσεις στην ανάπτυξη του βρέφους.

Ωστόσο, αυτό που είναι σημαντικό, μετά την αναγνώριση των συμπτωμάτων, είναι η άμεση παρέμβαση από ειδικούς.

Συγκεκριμένα, για την ομαλή εξέλιξη και διαχείριση των συμπτωμάτων, τα παιδιά που ανήκουν στο «φάσμα» πρέπει να παρακολουθούνται για ένα μεγάλο μέρος της ζωής τους από:

• ψυχίατρο ή ψυχολόγο ο οποίος θα είναι υπεύθυνος για την ανάπτυξη των κοινωνικών και συναισθηματικών δεξιοτήτων,
• ειδικό παιδαγωγό για την ανάπτυξη των γνωστικών διεργασιών που σχετίζονται με τη μάθηση,
• εργοθεραπευτή για την ανάπτυξη των αισθήσεων, τις κινητικές δεξιότητες των άκρων και την ανάπτυξη της συγκέντρωσης,
• λογοθεραπευτή για την ανάπτυξη του λόγου και της στοματικής κοιλότητας, για την καλύτερη κατάποση και χρήση της γλωσσικής κοιλότητας.

Παράλληλα, οι γονείς είναι απαραίτητο να λαμβάνουν υποστήριξη κι εκπαίδευση για τη διαχείριση των εντάσεων και των δυσκολιών του παιδιού.

Να θυμάστε:

• Η έγκαιρη αναγνώριση των στοιχείων βοηθά στην καλύτερη πρόγνωση της διαταραχής.
• Η αποδοχή της διαφορετικότητας επιταχύνει τη θετική εξέλιξη της διαταραχής.
• Η συνέπεια, η ζεστασιά και η αγάπη βοηθά στην ομαλότερη ένταξη του παιδιού.
• Η πρώιμη παρέμβαση δίνει καλύτερα αποτελέσματα.

Διάβασε επίσης: Δυσκολίες στη γραφή: πώς εντοπίζονται και πώς μπορούν να αντιμετωπιστούν

Φωτογραφία από saobernardo.com

The post Αυτισμός: Τα βασικά γνωρίσματα και η σημασία της παρέμβασης appeared first on Miss or Madam.

Η Ειδική Αγωγή αφορά στην παρέμβαση, εκπαίδευση και θεραπεία παιδιών που παρουσιάζουν αναπτυξιακές διαταραχές, γονιδιακά σύνδρομα, δυσκολίες μάθησης και συμπεριφοράς.

Πότε είναι απαραίτητη η θεραπευτική παρέμβαση;

Για να απαντηθεί το συγκεκριμένο ερώτημα είναι αναγκαίο να γνωρίζουμε το επιστημονικό πεδίο του κάθε κλάδου και πόσο ανεξάρτητες ή μη είναι μεταξύ τους οι παραπάνω ειδικότητες.

Εργοθεραπεία

Η Εργοθεραπεία αποτελεί τον επιστημονικό κλάδο που αφορά στη θεραπεία ατόμων με σωματικά, συναισθηματικά ή κοινωνικά προβλήματα, μέσω σκόπιμης δραστηριότητας, για να τους βοηθήσει να τα ξεπεράσουν ή να τα αντιμετωπίσουν.

Σχετίζεται με τη χρήση παραγωγικής ή δημιουργικής δραστηριότητας στα πλαίσια του θεραπευτικού προγράμματος ή αποκατάσταση ατόμων με σωματικές ή συναισθηματικές διαταραχές.

Τέλος, είναι μία θεραπεία βασισμένη στην εμπλοκή του ατόμου σε σκόπιμες «δραστηριότητες της καθημερινής ζωής», ώστε να παράσχει τη δυνατότητα ή να ενθαρρύνει τη συμμετοχή του σε αυτές, παρά τους σωματικούς ή ψυχικούς περιορισμούς του.

Λογοθεραπεία

Η Λογοθεραπεία αποτελεί τον επιστημονικό κλάδο που αφορά στην αποκατάσταση, σε παιδιά και ενήλικες :

των διαταραχών του λόγου,
της φωνής και της ομιλίας,
της μάσησης και της κατάποσης,
των νευρολογικών, εξελικτικών ή λειτουργικών δυσκολιών της εξωλεκτικής επικοινωνίας.

Ειδική Διαπαιδαγώγηση

Η ειδική διαπαιδαγώγηση είναι ο επιστημονικός κλάδος που αφορά στην εκπαίδευση ατόμων με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες στο πλαίσιο των σχολικών δομών ή ατομικών προγραμμάτων μάθησης.

Η ειδική διαπαιδαγώγηση συγκεκριμένα, σχετίζεται με:

• της οπτικής και ακουστικής αντίληψης,
• της φωνολογικής ενημερότητας,
• της οργάνωσης και της εκτέλεσης εντολών,
• τις γνωστικές δεξιότητες της συγκέντρωσης,
• τις μαθησιακές δεξιότητες της εκμάθησης γραμμάτων,
• την αναγνωστική λειτουργία,
• την αναζήτηση,
• τον εντοπισμό και την επεξεργασία πληροφοριών,
• την κατανόηση αναγνωστικού υλικού,
• την αντιγραφική λειτουργία,
• την ορθογραφική ικανότητα,
• την παραγωγή γραπτού λόγου / γραπτή έκφραση,
• τη γραμματική / μορφολογία,
• τα προμαθηματικά,
• την αριθμητική / υπολογιστική ικανότητα.

Τα γνωστικά πεδία των κλάδων αυτών παρουσιάζουν αρκετές ομοιότητες αλλά και διαφορές και σε πολλά σημεία μοιάζουν να είναι αλληλοεξαρτώμενα.

Είναι σημαντικό να γνωρίζει ο γονέας πότε είναι αναγκαία η κάθε μορφή θεραπευτικής παρέμβασης ξεχωριστά ή και συνδυαστικά.

Πότε ζητώ τη βοήθεια του εργοθεραπευτή;

Η εργοθεραπευτική αξιολόγηση είναι απαραίτητη, όταν το παιδί παρουσιάζει κάποια από τις παρακάτω συμπεριφορές:

δυσκολίες στο παιχνίδι και στην αυτοεξυπηρέτηση,
ελαττωμένο μυϊκό τόνο,
δυσκολίες προσανατολισμού στον χώρο,
αδεξιότητα,
δεν του αρέσει να χοροπηδάει, να κάνει κούνια ή να ανεβαίνει σε ψηλά αντικείμενα,
δυσκολίες στη ζωγραφική, στη χρήση του μολυβιού και του ψαλιδιού μετά την ηλικία των τριών ετών,
υπερκινητικότητα ή χαμηλό δείκτη της προσοχής,
έντονη παθητικότητα χωρίς ανάγκη για εξερεύνηση του περιβάλλοντός του,
ευαισθησία σε ήχους, οσμές, γεύσεις και αγγίγματα (δυσκολεύεται να προσαρμοστεί σε έντονους θορύβους, στο φαγητό ή στις αγκαλιές).

Πότε ζητώ τη βοήθεια του λογοθεραπευτή;

Η λογοθεραπευτική αξιολόγηση είναι αναγκαία όταν:

Υπάρχει μηδενική ή ελάχιστη ανάπτυξη του λόγου μετά την ηλικία των δύο ετών.
Παρουσιάζει μηδενική ανοχή στους ήχους ή δεν ανταποκρίνεται στους ήχους όπως αναμένεται.
Υπάρχουν δυσκολίες στην κατάποση ή στη μάσηση του φαγητού.
Παρατηρούνται δυσκολίες άρθρωσης.
Υπάρχει χαμηλό λεξιλόγιο και δυσκολίες στην κατανόηση των δομών της γλώσσας.
Παρουσιάζονται δυσκολίες στην έκφραση και στην κατανόηση του προφορικού λόγου.
Παρατηρούνται δυσκολίες στη μεταφορά προσωπικών πληροφοριών ή πληροφοριών που αφορούν σε καθημερινές ρουτίνες.

Πότε ζητώ τη βοήθεια ειδικού παιδαγωγού;

Η μαθησιακή αξιολόγηση από ειδικό παιδαγωγό είναι απαραίτητη, όταν παρατηρούνται:

δυσκολίες στον διαχωρισμό ή στη διάκριση των γραμμάτων στον γραπτό λόγο,
αντιστροφές γραμμάτων και αριθμών,
δυσκολίες ανάγνωσης και γραφής, κατανόησης των προμαθηματικών και μαθηματικών εννοιών, παραγωγής γραπτού λόγου και έκφρασης,
ελλείμματα στην ακουστική κατανόηση, στη μνήμη και στις γενικές γνώσεις
δυσκολίες στην ακολουθία κανόνων και οδηγιών και στην ένταξη στο πλαίσιο της τάξης και του σχολείου.

Συμπερασματικά, είναι σημαντικό να ζητάμε τη βοήθεια του κάθε ειδικού, όταν παρατηρούμε στα παιδιά μας συμπεριφορές που μας προβληματίζουν ή μας ανησυχούν.
Μπορούμε, έτσι, να προλάβουμε, τυχόν, δυσκολίες στη μετέπειτα εξέλιξή τους σε όλους τους τομείς της ανάπτυξής τους.

Φωτογραφία από klimkin

The post Εργοθεραπεία, Λογοθεραπεία, Ειδική Διαπαιδαγώγηση appeared first on Miss or Madam.